خزيمة بن ثابت ، عمار بن ياسر و پسر تيهان بودند ، آن هنگام كه در كوفه به نزد اميرالمؤمنين عليه السلام آمده و گفتند : سلام بر تو اى مولاى ما . حضرت فرمود : چگونه من مولاى شما هستم در حالى كه شما از عرب‌هاى آزاد هستيد و بنده كسى نيستيد ؟ آنان پاسخ دادند : ما خودمان در روز غدير از پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله شنيديم كه فرمود : من كنت مولا فعلي مولاه ؛ « 1 » هر كه من مولاى او هستم على مولاى اوست . فراتر اين كه برخى از صحابه نيز در مقابل مخالفان خود به اين حديث احتجاج نموده‌اند . هنگامى كه معاويه از سعد بن ابىوقاص خواست تا اميرالمؤمنين عليه السلام را سب نموده و دشنام دهد ، سعد در پاسخ او به همين حديث شريف احتجاج كرد . « 2 »

--> ( 1 ) . اين روايت را احمد بن حنبل ، طبرانى ، ابن مردويه ، ابن اثير ، ابن كثير ، محبّ طبرى ، هيثمى ، قارى و ديگران نقل كرده‌اند ؛ ر . ك : نفحات الازهار في خلاصة عبقات الأنوار : 9 / 139 . ( 2 ) . اين روايت را بخارى ، مسلم ، احمد بن حنبل ، ترمذى ، ابن ماجه و ديگران نقل كرده‌اند . البته آنان براى كاستن از شناعت آن سخنان و پوشاندن ننگ‌هاى پيشوايشان معاويه با واژگان گوناگون در آن دخل و تصرّف كرده‌اند ؛ چرا كه در حديث آمده است : « روزى معاوية بن ابوسفيان به سعد گفت : چرا به ابوتراب ( على عليه السلام ) دشنام نمىدهى ؟ سعد گفت : وقتى سه فضيلت از او را كه پيامبر دربارهء او گفته به ياد مىآورم نمىتوانم به او دشنام دهم . . . » . ولى اين جريان در برخى از كتاب‌ها چنين آمده است : معاويه در يكى از سفرهاى خود به حج ، نزد سعد رفت و سخن از على عليه السلام به ميان آمد . معاويه از آن حضرت بدگويى كرد . سعد از اين امر خشمگين شد ؛ آن گاه ويژگىهاى چندى از على عليه السلام را يادآور شد كه حديث غدير از آن جمله بود . در البداية والنهايه ابن كثير جمله « معاويه از آن حضرت بدگويى كرد و سعد خشمگين شد » حذف شده است . احمد بن حنبل نيز اين جريان را چنين نقل كرده است : در نزد شخصى سخن از على عليه السلام به ميان آمد ، سعد بن ابى وقاص نيز كه در آن جا حضور داشت گفت : آيا درباره على بدگويى مىكنيد . . . ؟ و در كتاب الخصائص از سعد چنين نقل شده كه گويد : روزى در جايى نشسته بودم كه از على بن ابى طالب بدگويى كردند . من گفتم : به راستى كه از پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله شنيده‌ام . . . . و برخى از نگارندگان حديث ، اصل داستان را حذف كرده و مىنويسند : سعد بن ابى وقاص گويد : پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله درباره على سه ويژگى بيان فرمود : . . . . براى آگاهى بيشتر در اين زمينه ر . ك : نفحات الأزهار في خلاصة عبقات الأنوار : 6 / 34 .